Албатта ҳукм Аллоҳникидур |
 |
Сиёсий сақофий таҳлилий
сайт |
|
Учинчиси: Бутунлай жинни бўлмай, гоҳида ўзига келиб, гоҳида жинни бўлиши. Бу ҳолатда унинг устидан васий туриши ёки унинг бир вакили бўлиши жоиз бўлмайди. Чунки халифалик битими шахсан унинг ўзи билан тузилган. Шунинг учун унинг ўрнига бошқа бировнинг туриши тўғри бўлмайди.
Тўртинчиси: Қайсидир сабабга кўра халифалик вазифаларини адо этишдан ожизлик қилиши. Бу ожизлик халифа баданидаги аъзоларига нуқсон етиши оқибатида келиб чиқадими ёки тузалиши қийин бўлган, унинг вазифасини бажаришига монелик қиладиган ва тузалишига умид бўлмайдиган бирон касаллик оқибатида келиб чиқадими, бунинг фарқи йўқ. Чунки унинг ишни бажаришдан ожизлиги эътиборга олинади. Зеро унинг халифа сифатида ўзига юкланган ишни адо этишдан ожизлиги туфайли дин ишлари ва мусулмонлар манфаатлари издан чиқади. Бу эса бир мункар бўлиб уни йўқотиш лозим. Бу мункар фақат халифани бўшатиш билангина йўқ бўлади. Шундан кейин ундан бошқасини халифа қилиб тиклаш имконияти юзага келади. Демак бу ҳолатда халифани бўшатиш вожиб бўлади.
Бешинчиси: Халифани мусулмонлар манфаатларини шариатга мувофиқ ўз раъйи билан бошқаришдан ожиз қилиб қўядиган зўравонлик. Агар бир зўравон куч халифага уни мусулмонлар манфаатларини шариат ҳукмларига мувофиқ ёлғиз ўзининг раъйи билан бошқаришидан ожиз қилиб қўядиган даражада ўз ҳукмини ўтказса бундай ҳолатда халифа халифаликнинг оғир вазифаларини адо этишдан ҳукман ожиз ҳисобланади. Демак уни бўшатиш вожиб бўлади. Бунинг воқелигини қуйидаги икки ҳолатдан тушуниб олса бўлади:
Биринчи ҳолат: Халифага ўз атрофидаги аъёнлардан бир ёки бир неча шахс ўз ҳукмини ўтказиши. Бунда улар ишларни ўз билганларича бажаришади, халифага зуғум ўтказишади ва ўзларича ҳаракат қилишади. Шу даражадаки, халифа уларга қарши чиқишдан ожиз бўлиб қолади ва уларнинг раъйи бўйича иш юритишга мажбур бўлади. Бундай ҳолатда қаралади. Агар халифанинг қисқа муддат ичида уларнинг зўравонлигидан халос бўлишига умид бўлса уларни четлатиши ва улардан қутилиши учун унга ана шу қисқа муҳлат берилади. Агар халифа шундай қилса монелик йўқолади ва ожизлик кетади. Акс ҳолда уни бўшатиш вожиб бўлади.
163-бет
Бетлар: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247
|